Boekbespreking

 

door Henk van der Biezen

Building the wooden fighting ship

Het zeventiende eeuwse oorlogschip is een bekende verschijning op oude schilderijen en platen, het fascineert en prikkelt de nieuwsgierigheid, ook van hen die verder nauwelijks iets hebben met de scheepvaart. De verwondering groeit wanneer we het werk op de Bataviawerf aanschouwen, en je je afvraagt hoe men vroeger met veel beperkter middelen en primitieve gereedschappen zulke enorme klompen hout kon verwerken. Feitelijk weten we daar heel weinig van, alleen dat wat enkele eigentijdse afbeeldingen en schilderijen ons laat zien geeft enig beeld van het werk op een middeleeuwse werf.
Zelfs de vakliteratuur laat ons wat dat betreft in de steek. Er is langzaamaan wel veel kennis vergaard over de vorm en uitvoering van de constructie van deze oude zeilschepen, maar hoe het er op de werf aan toe ging vereist veel van ons voorstellingsvermogen.
Het vereist een levendige fantasie en een vlotte tekenpen om middeleeuwse werfactiviteiten enigszins geloofwaardig uit te beelden, maar het blijft voor een groot deel gissen.

Bij de Engelse uitgeverij Chatham Publishing is nu een boek verschenen waarin men tracht enig licht te werpen op de werfactiviteiten bij de bouw van het zeventiende eeuwse schip van oorlog. De auteur James Moore heeft samen met de illustrator James Dodds de bouw van zo'n schip in beeld gebracht. Een origineel idee omdat aan de hand van één bepaald type schip, in dit geval aangeduid met 74-gun ship, het bouwproces vanaf opdracht tot oplevering wordt beschreven.
Ter inleiding wordt het ontstaan van de Engelse classificering van oorlogsschepen uitvoerig besproken, waarbij de oorsprong van het type 74 verder wordt uitgewerkt. In volgende hoofdstukken gaat het over de houthandel in de 18e eeuw en de specificatie en aankoop van schepen en de schepenhandel. Vervolgens geeft men een beschrijving van de werfinrichting en de scheepbouwers in die periode.
In twee aparte hoofdstukken wordt de bouw van een schip volledig uitgewerkt, de tewaterlating en ten slotte de tuigage en aankleding. Ook wordt de bewapening, zij het bescheiden, aan de orde gesteld.
Het boek is voorzien van 200 illustraties waarvan een deel bekende reproducties zijn. Maar het uitzonderlijke van de overige illustraties zijn de tekeningen van de werktuigen, hijswerktuigen, gereedschappen en al die zaken die bij de bouw van een schip op een middeleeuwse werf noodzakelijk waren.
Ik heb het volste vertrouwen dat de auteurs hun best hebben gedaan een en ander zo realistisch mogelijk uit te beelden en te beschrijven. Of zij daarmee ook feitelijkheden boven tafel hebben gebracht kan ik niet beoordelen, maar het was ongetwijfeld hun bedoeling de waarschijnlijkheid zo dicht mogelijk te benaderen. Het is echter geen wetenschappelijk werk, maar veronderstelling gebaseerd op eigentijdse afbeeldingen en geschriften.

Titel: Building the wooden fighting ship

Auteur: James Dodds en James Moore
Uitvoering: Gebonden, 128 pagina's, 200 illustraties
ISBN: 1-86176-248-8
Uitgever: Chatham Publishing
Prijs: € 25.