Boekbespreking

 

door Henk van der Biezen

Aken, Tjalken en Kraken

Bij Uitgeverij De Alk verscheen in april van dit jaar een buitengewoon interessant boek over historische zeilschepen. Een typisch Nederlands boek ook, want het bevat uitsluitend vaartuigen die in ons land werden gebouwd en gebruikt.
In het boek worden zeilschepen beschreven, die vanaf de oudheid tot in de eerste helft van de 20e eeuw vracht en passagiers vervoerden over onze binnenwateren. Ze werden gebouwd naar de eisen van de omgeving waarin ze werden gebruikt, en veel van deze schepen zijn afgebeeld door bekende zee- en landschapschilders van verschillende nationaliteit. Allereerst de Van der Velde's, maar ook Porcellis, Storck, Van Ruysdael, Cuyp, de Duitser Backhuysen, Koekkoek, Jongkind en zelfs Mondriaan. Het boek is geschreven door de historicus Dik Vuik en de gepensioneerde koopvaardijofficier Hans Haalmeijer.

106 Verschillende typen schepen worden in het hoofdwerk beschreven, alfabetisch gerangschikt vanaf de Aak tot en met de Zuid-Hollandse schuit. Het boek wordt geopend met een historisch overzicht dat begint bij 100 v.C. en eindigt in 1932. In het appendix staan nog eens 13 schepen vermeld, en het boek is voorzien van een uitgebreide bibliografie / iconografie, een verklarende woordenlijst, en 386 voetnoten. Bij de meeste schepen is bovendien een afbeelding geplaatst.
Tot zover de specificatie van het boekje. Het betreft een boekwerkje van relatief klein formaat: 21x15cm. Om zo'n omvangrijke bron van informatie in 240 pagina's verwerken is overigens geen kleinigheid, toch zijn de auteurs daarin redelijk goed geslaagd. De beschrijvingen van de schepen zijn kort en bondig, en bevatten doorgaans ruim voldoende informatie. De tekst is goed leesbaar, hoewel ook hier de auteurs het niet konden laten om van tijd tot tijd van Oudnederlandse taal te gebruiken. Ik vraag mij wel eens af waarom men dat doet, het lijkt alsof men de informatie wil legitimeren, maar het leidt bij het lezen nogal af.
Het is overigens geen leesboek, al was het maar vanwege de voortdurende herhalingen van de informatiebronnen; van Loon en van Konijnenburg worden telkens opnieuw aangehaald. Elke beschrijving staat op zichzelf, en daarmee is het als bron van referentie van onschatbare waarde, de alfabetische opsomming en de uitgebreide bronvermelding en voetnoten bieden bovendien uitgebreide mogelijkheden zelf verder op zoek te gaan naar aanvullende detailinformatie.
De illustraties zijn bijzonder goed van kwaliteit, scherp en duidelijk, en zijn een belangrijke ondersteuning van de tekst.
De auteurs en de uitgever zijn er in geslaagd om een rijke maritieme historie kort en bondig samen te bundelen en het geheel voor een heel schappelijke prijs op de markt te brengen.

Titel: Aken, Tjalken en Kraken
Zeilschepen van de Lage Landen - De Binnenvaart -
Auteurs: Hans Haalmeijer en Dik Vuik
Formaat: 21x15cm
Uitvoering: paperback
Uitgever: De Alk BV, Alkmaar
ISBN 90 6013 274 2
Prijs: € 17,50